هورمون درمانی سرطان سینه یکی از روشهای مهم و رایج در کنترل و درمان این بیماری است که بهطور ویژه برای بیمارانی با تومورهای گیرنده هورمونی مثبت (HR+) به کار میرود. این نوع درمان با هدف متوقف کردن رشد سلولهای سرطانی که برای رشد به هورمونهای زنانه مثل استروژن و پروژسترون وابستهاند، انجام میشود. با توجه به اینکه حدود دو سوم موارد سرطان سینه از نوع گیرنده هورمونی مثبت هستند، هورمون درمانی نقش پررنگی در بهبود کیفیت زندگی و افزایش طول عمر بیماران ایفا میکند. در این مقاله بهطور کامل با چیستی، انواع، مزایا، خطرات و میزان موفقیت هورمون درمانی در سرطان سینه آشنا خواهیم شد.
هورمون درمانی سرطان سینه چیست؟
هورمون درمانی، یک شیوه درمانی برای مهار رشد سرطان سینه است. در بسیاری از بیماران، سلولهای سرطانی گیرندههایی روی سطح خود دارند که به هورمونهای استروژن یا پروژسترون متصل میشوند. وقتی این اتصال برقرار شود، سلولهای سرطانی سیگنال رشد دریافت کرده و شروع به تقسیم میکنند. به همین دلیل، اگر بتوانیم این گیرندهها را مسدود کرده یا سطح هورمونها را کاهش دهیم، رشد تومور متوقف خواهد شد.
این نوع درمان بهویژه برای بیماران با سرطان سینه گیرنده استروژن مثبت (ER+) و گیرنده پروژسترون مثبت (PR+) بسیار مؤثر است. تحقیقات نشان میدهد که حدود ۸۰ درصد موارد سرطان سینه، گیرنده استروژن مثبت هستند. از سوی دیگر، هورمون درمانی برای سرطان سینه کاملاً با هورمون درمانی یائسگی متفاوت است؛ چرا که در یائسگی هدف افزایش سطح هورمونها برای کاهش علائم سرطان سینه است، اما در درمان سرطان سینه دقیقاً برعکس، تلاش میشود میزان هورمونها کاهش پیدا کند یا اثر آنها مهار شود.
انواع هورمون درمانی سرطان سینه
هورمون درمانی سرطان سینه در قالب داروهای خوراکی، تزریقی یا روشهای مهار عملکرد تخمدانها انجام میشود. انتخاب نوع درمان به عواملی مثل وضعیت یائسگی بیمار، نوع گیرندههای تومور، شدت بیماری و حتی شرایط عمومی سلامت بیمار بستگی دارد. مهمترین انواع هورمون درمانی عبارتند از:
مهارکنندههای آروماتاز (Aromatase Inhibitors)
این داروها برای زنانی که دوران یائسگی را پشت سر گذاشتهاند بیشتر تجویز میشوند. مکانیزم اثر آنها جلوگیری از تولید استروژن در بدن است.
مهارکنندههای آروماتاز یکی از مؤثرترین روشهای درمان سرطان سینه ER+ در زنان یائسه به شمار میروند.
تعدیلکنندههای انتخابی گیرنده استروژن (SERM)
داروهای این گروه، گیرندههای استروژن را در سلولهای سرطانی مسدود میکنند. تاموکسیفن شناختهشدهترین داروی این دسته است که در بیماران پیش از یائسگی و حتی بعد از یائسگی هم قابل استفاده است.
تنظیمکنندههای پایینآورنده گیرنده استروژن (SERD)
این داروها علاوه بر مسدود کردن گیرندهها، موجب تخریب آنها نیز میشوند. فولوسترانت و الاسترانت نمونههایی از SERDها هستند که در درمان سرطان سینه پیشرفته یا متاستاتیک بهکار میروند.
سرکوب عملکرد تخمدانها
برای زنانی که هنوز یائسه نشدهاند و به سرطان سینه گیرنده استروژن مثبت مبتلا هستند، پزشکان ممکن است داروهایی برای مهار فعالیت تخمدانها تجویز کنند. داروهایی مثل لوپرولید و گوسرلین با توقف تولید استروژن در تخمدانها، روند رشد سلولهای سرطانی را کند میکنند.
هورمون درمانی سرطان سینه چگونه انجام میشود؟
هورمون درمانی معمولاً بهصورت مصرف روزانه قرص، داروهای مایع خوراکی یا تزریق در مطب پزشک انجام میشود. مدت زمان درمان به شرایط بیمار و پاسخ بدن به دارو بستگی دارد، اما در بسیاری از موارد بیماران ممکن است چندین سال (معمولاً ۵ تا ۱۰ سال) تحت هورمون درمانی قرار گیرند. این روش ممکن است قبل از جراحی برای کوچکتر کردن تومور، بعد از جراحی برای جلوگیری از عود یا حتی در سرطان متاستاتیک برای کنترل بیماری استفاده شود.
مزایای هورمون درمانی سرطان سینه
هورمون درمانی یکی از مؤثرترین روشهای درمانی برای بیماران با سرطان سینه گیرنده هورمونی مثبت است. این روش نهتنها در درمان اولیه، بلکه در پیشگیری از بازگشت بیماری و عود سرطان سینه هم کاربرد دارد. از مهمترین مزایای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش خطر عود سرطان سینه: مصرف طولانیمدت داروهای هورمونی احتمال بازگشت بیماری پس از جراحی را به میزان قابل توجهی کاهش میدهد.
- کاهش احتمال بروز سرطان در سینه مقابل: افرادی که یکبار به سرطان سینه دچار شدهاند، با هورمون درمانی ریسک ابتلا به سرطان جدید در سینه دیگر را کم میکنند.
- قابلیت ترکیب با سایر درمانها: این روش میتواند همراه با شیمیدرمانی یا درمانهای هدفمند مورد استفاده قرار گیرد و اثربخشی کلی درمان را افزایش دهد.
- مناسب برای درمان بلندمدت: بسیاری از بیماران میتوانند سالها از این داروها استفاده کنند و از پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.
- اثرگذاری روی شایعترین نوع سرطان سینه (ER+): چون بیشتر موارد سرطان سینه از نوع گیرنده استروژن مثبت هستند، هورمون درمانی جمعیت بزرگی از بیماران را تحت پوشش قرار میدهد.
خطرات هورمون درمانی سرطان سینه
مانند هر روش درمانی دیگر، هورمون درمانی هم میتواند عوارض و خطراتی به همراه داشته باشد. شدت و نوع این عوارض در افراد مختلف متفاوت است. شایعترین عوارض جانبی عبارتند از:
- گرگرفتگی و تعریق شبانه
- خستگی مداوم
- خشکی واژن یا کاهش میل جنسی
- حالت تهوع و استفراغ
- درد یا سفتی مفاصل و عضلات
- تغییرات خلقی و نوسانات روحی
- افزایش وزن
- تورم یا حساسیت سینهها
در موارد نادر، مصرف طولانیمدت برخی داروهای هورمونی میتواند خطر لخته شدن خون، سکته مغزی یا پوکی استخوان را افزایش دهد. به همین دلیل، پایش منظم توسط پزشک در طول دوره درمان ضروری است.
درصد موفقیت هورمون درمانی برای سرطان سینه چقدر است؟
میزان موفقیت هورمون درمانی به نوع سرطان، مرحله بیماری و پاسخ بدن بیمار بستگی دارد. مطالعات نشان میدهد که این روش بهطور قابل توجهی طول عمر بیماران را افزایش داده و خطر عود بیماری را کاهش میدهد. برای مثال، در بیمارانی که سرطان سینه گیرنده هورمونی مثبت دارند، استفاده از داروهای هورمونی میتواند خطر بازگشت سرطان را تا حدود ۵۰ درصد کاهش دهد. به همین دلیل، متخصصان معمولاً هورمون درمانی را بهعنوان بخشی جداییناپذیر از برنامه درمانی تجویز میکنند.
سخن آخر
هورمون درمانی سرطان سینه یک روش مؤثر و هدفمند برای کنترل رشد سلولهای سرطانی گیرنده هورمونی مثبت است. این درمان با کاهش سطح هورمونها یا مسدود کردن اثر آنها، شانس بهبود و طول عمر بیماران را افزایش میدهد. با وجود برخی عوارض جانبی، مزایای این روش بسیار بیشتر بوده و به بیماران کمک میکند تا احتمال عود بیماری را به حداقل برسانند. در نهایت، انتخاب نوع هورمون درمانی باید با توجه به شرایط فردی، مرحله سرطان و نظر پزشک متخصص صورت گیرد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با سرطان سینه مواجه هستید، گفتوگو با پزشک درباره گزینههای هورمون درمانی میتواند قدم بزرگی در مسیر درمان باشد.
